17. AI và câu hỏi lớn nhất
Năm 1950, một nhà khoa học người Anh đặt ra một câu hỏi táo bạo.
Tên ông là Alan Turing.
Ông không hỏi:
“Máy có thể tính toán nhanh hơn con người không?”
Điều đó đã quá rõ ràng.
Ông hỏi một câu hỏi sâu hơn:
“Máy có thể suy nghĩ không?”
Đó là một câu hỏi triết học, khoa học và công nghệ cùng lúc.
Và cho đến hôm nay, câu hỏi đó vẫn chưa có câu trả lời đơn giản.
Bài kiểm tra Turing
Để tiếp cận vấn đề này, Alan Turing đề xuất một thí nghiệm tưởng tượng.
Nó được gọi là Turing Test.
Trong bài kiểm tra này, một người trò chuyện qua văn bản với hai đối tượng:
- một con người
- một máy tính
Nếu người đó không thể phân biệt đâu là máy, đâu là người, thì máy có thể được xem là đã đạt đến một dạng trí tuệ tương đương.
Ý tưởng này không phải là một định nghĩa hoàn hảo về trí tuệ.
Nhưng nó đặt ra một tiêu chuẩn thú vị.
Trí tuệ là gì?
Trước khi trả lời câu hỏi liệu máy có thể thông minh như con người hay không, chúng ta phải hiểu một điều cơ bản.
Trí tuệ là gì?
Trí tuệ của con người bao gồm nhiều khả năng:
- học hỏi
- suy luận
- giải quyết vấn đề
- sáng tạo
- hiểu cảm xúc
Một số khả năng này có thể được mô phỏng bởi máy tính.
Những khả năng khác vẫn rất khó để tái tạo.
AI hiện nay làm được gì?
Các hệ thống AI hiện đại có thể làm nhiều việc rất ấn tượng.
Ví dụ:
- nhận diện hình ảnh tốt hơn con người trong một số nhiệm vụ
- chơi cờ ở cấp độ siêu cao
- viết văn bản mạch lạc
- dịch ngôn ngữ
Nhưng những hệ thống này thường được gọi là:
AI hẹp (narrow AI).
Chúng rất giỏi trong một nhiệm vụ cụ thể, nhưng không có trí tuệ tổng quát.
Trí tuệ nhân tạo tổng quát
Một khái niệm thường được nhắc đến là AGI – Artificial General Intelligence.
AGI là một hệ thống có thể:
- học nhiều loại nhiệm vụ khác nhau
- thích nghi với những tình huống mới
- suy luận như con người
Nếu một hệ thống như vậy được tạo ra, nó sẽ khác rất nhiều so với AI hiện nay.
Nhưng các nhà khoa học vẫn chưa biết chính xác khi nào – hoặc liệu – AGI sẽ xuất hiện.
Những thách thức lớn
Có nhiều lý do khiến việc xây dựng trí tuệ giống con người rất khó.
Một trong những lý do là bộ não con người cực kỳ phức tạp.
Bộ não có khoảng:
86 tỷ tế bào thần kinh.
Mỗi tế bào thần kinh có thể kết nối với hàng nghìn tế bào khác.
Mạng lưới này tạo ra một hệ thống cực kỳ phức tạp.
Ngoài ra, trí tuệ con người không chỉ là tính toán.
Nó còn liên quan đến:
- cảm xúc
- trải nghiệm
- cơ thể
AI và ý thức
Một câu hỏi còn sâu hơn là:
AI có thể có ý thức không?
Ý thức là khả năng nhận thức về bản thân và thế giới xung quanh.
Cho đến nay, không có bằng chứng nào cho thấy các hệ thống AI hiện đại có ý thức.
Chúng có thể xử lý thông tin và tạo ra câu trả lời.
Nhưng điều đó không có nghĩa là chúng trải nghiệm thế giới.
Hai quan điểm
Trong cộng đồng khoa học và triết học, có nhiều quan điểm khác nhau về tương lai của AI.
Một số người tin rằng:
với đủ dữ liệu và sức mạnh tính toán, AI có thể đạt đến trí tuệ giống con người.
Những người khác cho rằng:
trí tuệ con người có những yếu tố đặc biệt mà máy móc khó có thể tái tạo.
Cuộc tranh luận này có thể kéo dài trong nhiều thập kỷ.
Một câu hỏi về con người
Điều thú vị là câu hỏi về AI cũng là câu hỏi về chính chúng ta.
Khi chúng ta cố gắng hiểu trí tuệ nhân tạo, chúng ta cũng đang cố gắng hiểu:
- trí tuệ của con người
- cách bộ não hoạt động
- bản chất của ý thức
Theo một cách nào đó, nghiên cứu AI cũng là một cách để khám phá chính mình.
Một tương lai mở
Không ai biết chắc trí tuệ nhân tạo sẽ phát triển đến đâu.
Có thể AI sẽ tiếp tục trở nên mạnh mẽ hơn nhưng vẫn khác con người.
Cũng có thể một ngày nào đó chúng ta sẽ tạo ra những hệ thống có trí tuệ rất gần với trí tuệ con người.
Dù kết quả là gì, AI chắc chắn sẽ tiếp tục thay đổi cách chúng ta sống và làm việc.
Bước tiếp theo
Câu hỏi về trí tuệ và ý thức dẫn chúng ta đến chương cuối cùng của phần này.
Nếu AI tiếp tục phát triển, xã hội con người sẽ thay đổi như thế nào?
Liệu chúng ta đang bước vào một thời kỳ mới của lịch sử?
Trong chương tiếp theo, chúng ta sẽ nhìn xa hơn một chút và khám phá:
tương lai của nhân loại trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.