6. Khi AI đánh bại nhà vô địch

Tháng 3 năm 2016, tại Seoul, Hàn Quốc, một trận đấu đặc biệt diễn ra.

Không phải bóng đá. Không phải cờ vua.

Đó là một trận đấu Go.

Ở một bên bàn cờ là Lee Sedol, một trong những kỳ thủ Go vĩ đại nhất thế giới.

Ở bên kia không phải là một con người.

Đó là một chương trình máy tính.

Tên của nó là AlphaGo.

Trò chơi của trí tuệ

Go là một trong những trò chơi trí tuệ lâu đời nhất của nhân loại.

Nó được phát minh ở Trung Quốc hơn 2500 năm trước.

Luật chơi rất đơn giản.

Hai người chơi đặt các quân cờ trắng và đen lên một bàn cờ gồm 19×19 điểm.

Mục tiêu là kiểm soát nhiều lãnh thổ hơn đối thủ.

Nhưng dù luật chơi đơn giản, Go lại cực kỳ phức tạp.

Số lượng nước đi có thể có trong một ván cờ Go lớn hơn số nguyên tử trong vũ trụ quan sát được.

Điều này khiến Go trở thành một thử thách lớn cho trí tuệ nhân tạo.

Vì sao Go khó hơn cờ vua

Năm 1997, một máy tính đã đánh bại nhà vô địch cờ vua thế giới Garry Kasparov.

Đó là một cột mốc quan trọng.

Nhưng nhiều nhà khoa học tin rằng Go còn khó hơn rất nhiều.

Trong cờ vua, có khoảng 20 nước đi có thể tại mỗi lượt.

Trong Go, con số đó có thể lên tới hàng trăm.

Điều này khiến việc tính toán mọi khả năng gần như không thể.

Nhiều chuyên gia tin rằng máy tính sẽ phải mất hàng chục năm nữa mới có thể đánh bại những kỳ thủ Go hàng đầu.

AlphaGo

AlphaGo được phát triển bởi một nhóm nghiên cứu tại công ty DeepMind.

Thay vì chỉ dựa vào tính toán brute-force như các chương trình cờ vua trước đây, AlphaGo sử dụng học máy và mạng nơ-ron sâu.

Nó được huấn luyện theo hai cách:

Học từ hàng triệu ván cờ của con người.

Tự chơi với chính mình hàng triệu lần.

Qua quá trình này, AlphaGo dần dần phát triển chiến lược riêng.

Trận đấu lịch sử

Trận đấu giữa AlphaGo và Lee Sedol gồm năm ván.

Nhiều người nghĩ rằng Lee Sedol sẽ thắng dễ dàng.

Nhưng kết quả lại khác.

AlphaGo thắng ván đầu tiên.

Rồi thắng ván thứ hai.

Sau ván thứ ba, tỷ số là 3–0 cho AlphaGo.

Cả thế giới bắt đầu chú ý.

Các tờ báo lớn viết rằng:

“Một cỗ máy vừa đánh bại trí tuệ con người trong một trong những trò chơi phức tạp nhất từng tồn tại.”

Nước đi thứ 37

Trong ván thứ hai của trận đấu, AlphaGo thực hiện một nước đi khiến mọi người kinh ngạc.

Đó là nước đi số 37.

Các bình luận viên ban đầu nghĩ rằng đó là một sai lầm.

Nhưng vài phút sau, họ bắt đầu nhận ra điều gì đó.

Nước đi này cực kỳ sáng tạo.

Một trong những kỳ thủ bình luận nói:

“Đây là một nước đi mà con người hiếm khi nghĩ tới.”

Nước đi 37 trở thành biểu tượng của trận đấu.

Nó cho thấy rằng AI không chỉ tính toán.

Nó có thể tìm ra những chiến lược mới mà con người chưa từng nghĩ đến.

Phản ứng của thế giới

Sau trận đấu, phản ứng của thế giới rất đa dạng.

Một số người cảm thấy phấn khích.

Họ xem đây là một bước tiến lớn của công nghệ.

Những người khác cảm thấy lo lắng.

Nếu máy móc có thể đánh bại con người trong Go, điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Lee Sedol sau trận đấu nói một câu rất nổi tiếng:

“Dù tôi thua, tôi đã học được rất nhiều từ AlphaGo.”

Thực tế, nhiều kỳ thủ Go sau này đã nghiên cứu các ván đấu của AlphaGo để cải thiện chiến thuật của mình.

Một bước ngoặt

Trận đấu AlphaGo không chỉ là một sự kiện thể thao trí tuệ.

Nó là một dấu hiệu cho thấy trí tuệ nhân tạo đã đạt đến một mức độ mới.

Trước đây, AI thường được dùng cho những nhiệm vụ hẹp:

nhận diện hình ảnh

chơi trò chơi

phân tích dữ liệu.

Nhưng AlphaGo cho thấy rằng AI có thể học những chiến lược cực kỳ phức tạp.

Điều này khiến nhiều nhà khoa học bắt đầu suy nghĩ:

Nếu AI có thể làm được điều này trong trò chơi Go…

liệu nó có thể làm điều tương tự trong những lĩnh vực khác không?

Một tương lai mới

Sau AlphaGo, DeepMind tiếp tục phát triển những hệ thống mạnh hơn.

Một phiên bản mới gọi là AlphaZero có thể học chơi Go, cờ vua và shogi chỉ bằng cách tự chơi với chính mình.

Không cần dữ liệu của con người.

Chỉ trong vài giờ huấn luyện, AlphaZero đã đạt trình độ siêu cao.

Điều này khiến nhiều người nhận ra rằng:

AI có thể học nhanh hơn con người rất nhiều.

Một bước tiến tiếp theo

Nhưng dù AlphaGo gây ấn tượng mạnh, nó vẫn chỉ làm một việc:

chơi Go.

Nó không thể trò chuyện.

Nó không thể viết văn.

Nó không thể trả lời câu hỏi.

Những khả năng đó sẽ xuất hiện sau này…

khi các mô hình ngôn ngữ lớn dựa trên Transformer bắt đầu phát triển.

Và khi điều đó xảy ra, trí tuệ nhân tạo không còn chỉ chơi trò chơi.

Nó bắt đầu trò chuyện với con người.

Và đó là lúc thế giới thực sự chú ý.