Door erop te klikken kunt u van alle foto’s op deze pagina een grotere versie zien.

Vrachtauto 1 ton 4x4 DAF YA 126.

Hercules JXC motor in DAF YA 126 instructiemodel

Hercules JXC van DAF YA 126
in museum RTT.

Vrachtauto 3 ton 4x4 DAF YA 314.

Hercules JXC van DAF YA 314
in museum RTT.

DAF vrachtauto's voor de Landmacht.

Na de oorlog gebruikte de Landmacht voertuigen die door de geallieerden waren achtergelaten of die van hen werden overgenomen. Dat was een allegaartje, wat lastig was voor de logistiek. Deze in de oorlog gebruikte voertuigen raakten na een paar jaar totaal versleten, waardoor vervanging noodzakelijk was. De Landmacht wilde standaardvrachtwagens voor het vervoer van personeel en goederen en het trekken van geschut.

DAF YA 328 artillerietrekker.

In 1951 kreeg DAF opdracht voor het bouwen van 1-tons en 3-tons terreinvaardige vrachtauto’s. Dat werden respectievelijk de YA 126 en de YA 318. De YA 126 had vier aangedreven wielen en twee steunwielen, de YA 318 had zes aangedreven wielen en twee steunwielen. De YA 318 had een korte laadbak en een trekhaak in een vangmuil aan een lierkabel. Zo kon hij, indien nodig, het geschut aan de voet van een heuvel laten staan en boven aangekomen, weer naar zich toe lieren, zonder in of uit te moeten stijgen. De voertuigen gingen in 1952 in productie.

Daarnaast bleek er ook behoefte aan een drietons vrachtauto voor vervoer van personeel en goederen die niet als geschutstrekker zou hoeven te dienen. Dit werd de YA 314, een drietonner met alleen vier aangedreven wielen. Deze ging in 1955 in productie.

Hercules motoren.

Voor zijn civiele vrachtauto’s gebruikte DAF motoren die waren gemaakt door Hercules in Amerika. Voor deze grote orders voor de militaire vrachtauto’s, was Hercules één van de weinige fabrieken die betrouwbare motoren in dat formaat in zulke grote aantallen kon leveren. Dus koos DAF ook voor zijn militaire productie ook voor Hercules motoren.

De motorenfabriek Hercules werd in 1915 opgericht in Canton, Ohio, als “Hercules Motor Manufacturing Company”. Zij produceerden motoren voor auto’s, trucks, bussen, agrarische machines, schepen en voor stationair gebruik. Dat ging voorspoedig. Ook de Amerikaanse Defensie behoorde tot de afnemers. In 1923 veranderden zij de naam in “Hercules Motors Corporation”.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog produceerden zij motoren voor militaire toepassingen voor Amerika en de geallieerden. Van alle soorten motoren samen, hebben zij er gedurende de oorlog meer dan 750.000 stuks verkocht. Na de oorlog kwam de civiele productie niet echt op gang en gingen de zaken achteruit. In 1961 werden ze overgenomen door Hupp Corporation die in 1967 werd opgekocht door White Motor Corporation. Hercules produceerde toen motoren onder die naam. In 1986 verkocht White de Hercules motorendivisie aan investeerdes en kon Hercules weer onder eigen naam motoren produceren. Maar in 1999 viel definitief het doek.

Hercules JX-serie.

DAF koos voor alle drie de types vrachtauto een motor uit de JX-serie, waar JX staat voor een zware zescilinder benzinemotor met zijkleppen. Een letter daarachter stond voor de boring x slag, waarbij D het grootste slagvolume vermogen had. DAF nam de JXC wat staat voor een boring x slag van 3¾ x 4¼ inch (95,25 mm x 107,95 mm) en een vermogen van 102 pk bij 2.800 omw/min.

DAF YA 328 krachtbron
in museum RTT.

Voor de YA 126 en voor de YA 314 die geen trekker-functie had, was dat vermogen ruim voldoende. Voor de YA 318 artillerietrekker, waarvan een voorserie van ongeveer 210 voertuigen was geleverd, bleek hij in combinatie met een vierversnellingsbak, te krap bemeten. Samen met andere verbeteringen, kreeg de tweede serie 6x6 voertuigen een vijfversnellingsbak en een JXLD-motor. Die had een groter slagvolume en leverde 30 pk meer vermogen. De typeaanduiding van die serie wijzigde daardoor in YA 328, dus drie ton, tweede serie, acht wielen. In onze collectie vindt u een complete krachtbron van de DAF YA 328 met die motor.

Hercules JXC.

De JXC-motoren hebben een gietijzeren blok en kop en aluminium zuigers. De krukas is zevenmaal gelagerd. De boring x slag is 95,25 x 107,95 mm wat bij zes cilinders een slagvolume geeft van 4.620 cm³. De kleppen bevinden zich in het blok, parallel aan de cilinders, dus een zijklepper. In- en uitlaatspruitstuk vormen één gietstuk. Hij is voorzien van een Solex valstroomcarburateur en levert een vermogen van 102 pk bij 2.800 omw/min en een koppel van 280 Nm bij 1.100 omw/min.

Uitvoering YA 126.

De YA 126 heeft vacuüm bekrachtigde hydraulische remmen en vacuüm aangedreven ruitenwissers. Daarvoor is er een extra vacuümleiding op het inlaatspruitstuk aangesloten. Om banden te kunnen oppompen is er een bandenpomp op de versnellingsbak gemonteerd die in de cabine kan worden bediend en aangesloten. Verder is de motor de standaard JXC-uitvoering.

Uitvoering YA 314.

Waar de YA 126 voor de aandrijving van de voorwielen wormkasten op de wielen heeft, heeft de YA 314 een starre vooras met differentieel onder de motor. Om hiervoor ruimte maken, heeft het carter bij de YA 314 een diep voorste gedeelte, dat zich voor de vooras bevindt en een ondiep achterste gedeelte, dat zich boven het differentieelhuis bevindt. Bij langdurig helling oprijden zou er te veel olie in dit ondiepe gedeelte achterblijven en de achterste krukaskeerring overbelast worden. Tevens zou het voorste gedeelte droog kunnen komen te staan. Daarom is er onder aan de oliepomp een lamellenpompje met zuigleiding en zeef aangebracht die de olie uit het ondiepe gedeelte naar het diepe gedeelte verplaatst.

Hercules JXC voor DAF YA 314.

Hercules JXC voor DAF YA 314
met extra afzuigleiding en zeefje in ondiep deel van carter.

Exploded view van oliepomp Hercules JXC motor voor DAF YA 314

Oliepomp met extra lamellenpompje voor afvoer.

Bij de YA 314 worden de hydraulische remmen met luchtdruk bekrachtigd en de ruitenwissers door luchtdruk aangedreven. Een compressor is hiertoe met een steun op de motor bevestigd en wordt met een V-riem vanaf de krukaspoelie aangedreven.

In het museum.

In ons museum kunt u een JXC-motor in de YA 314/324 uitvoering zien in een complete krachtbron op bok en in een YA 324 werkplaatswagen, zolang deze zich nog in onze collectie bevindt. De YA 126 uitvoering kunt u zien in het opengewerkte instructiemodel van dit voertuig.

Gebruik door Nederland.

Van alle DAF-vrachtauto’s met de Hercules JXC-motor, heeft Nederland er meer dan 9.000 in gebruik gehad. De DAF 126 en 314-voertuigen zijn geleverd van 1955 tot 1960. De YA 324 is geleverd van 1963 tot 1965.

Vanaf 1978 begon geleidelijk de aflossing door moderner materieel zoals onder andere de vrachtauto vier ton DAF YA 4440. De laatste YA 126 en YA 324, die destijds voornamelijk voor verbindingen werden gebruikt, zijn in 1990 afgelost.