vlag shcrtt TD kraagspiegel

Stichting Historische Collectie Regiment Technische Troepen

Datum vandaag:

SHCRTT

Centurion tank motor

Rolls Royce Meteor Mk 4B
Centurion motor in RTT-museum

Centurion Mk 5/2 gevechtstank

Centurion Mk 5/2 van 101 Tankbataljon

Ontwikkeling.

Merlin motor voor Spitfire

Merlin motor met super charger en propelleraandrijving.

Tussen de beide wereldoorlogen was Rolls Royce de producent van luxe personenauto’s. Zij ontwikkelden en produceerden het chassis, de motor en de aandrijflijn. De productie van het koetswerk werd gedaan door andere, gespecialiseerde bedrijven. Evenals in de Eerste Wereldoorlog, stelde Rolls Royce ook in de Tweede Wereldoorlog hun productiefaciliteiten beschikbaar aan het Britse War Department. Hun specialiteit was de productie van vliegtuigmotoren, onder andere de succesvolle V12 Merlin benzinemotor voor het Spitfire jachtvliegtuig en de Lancaster bommenwerper.

Voor de aandrijving van tanks werden vóór en tijdens de Tweede Wereldoorlog meestal vliegtuigmotoren gebruikt. Die waren in grote aantallen beschikbaar en hadden veel vermogen bij een relatief gering gewicht en volume. Voor de te ontwikkelen Cromwell tank zou de motor 20 pk per ton gewicht moeten kunnen leveren, hetgeen neerkwam op ongeveer 600 pk.

Liberty L12 vliegtuigmotor

Liberty L12

Beschikbaar was de Amerikaanse Liberty L-12 vliegtuigmotor die door Nuffield Organization (Morris) in Engeland in licentie werd geproduceerd en werd toegepast in onder andere de Crusader tank. Deze produceerde echter slechts 340 pk en voldeed dus niet aan de eis. De Merlin vliegtuigmotor van Rolls Royce leverde ruim 1.000 pk, maar dat was te veel en de motor was te groot.

Ingenieurs van de chassisafdeling van Rolls Royce, die nauwelijks werk hadden omdat er geen vraag naar auto‘s meer was, kregen opdracht om de Merlin motor aan te passen voor gebruik als tankmotor. De Merlin had een super charger, een mechanisch aangedreven luchtlader om op grote hoogte te kunnen vliegen. Die was voor een tankmotor niet nodig.

Van geborgen onderdelen van gecrashte vliegtuigen, bouwden zij een motor zonder deze super charger en andere onderdelen die voor tankmotoren niet nodig waren. Maar ook de draairichting moest veranderen, want versnellingsbakken van voertuigen draaien tegengesteld aan vliegtuigpropellers. Daarvoor moesten ook de nokkenassen worden veranderd. De motor die zo ontstond, noemden zij de “Meteor”. Deze leverde 600 pk en was kleiner in volume dan een Liberty L12 motor, zodat hij altijd als vervanger voor deze motoren ingebouwd kon worden.

Crusader 1 tank

Crusader 1 tank

Cromwell 1 tank

Cromwell 1 tank in Tankmuseum Bovington, Engeland.

De Meteor motor werd getest in een Crusader tank waar hij de Liberty L12 motor verving. Bij de eerste testrit in september 1942 in Aldershot Army Base, haalde de tank een snelheid van ruim 80 km/h bij een verbruik van bijna 0,5 km/l. Voor die tijd was dat een bijzonder goede prestatie. Bij een daaropvolgende duurproef van 5.800 km gaf de motor geen krimp, maar bleken de aandrijflijn en het loopwerk van de Crusader niet opgewassen tegen dit geweld. Daarop werd besloten deze motor te gebruiken voor de zwaardere Cromwell tanks. Het team van ingenieurs van de chassisafdeling van Rolls Royce die deze motor hadden ontwikkeld, werd nu ook betrokken bij de verdere ontwikkeling van alle aandrijfdelen, het loopwerk en de elektrische en hydraulische installaties van de Cromwell tank. In de Cromwell tank voldeed deze motor uitstekend.

Productie.

Eind 1941 begon bij Rolls Royce de productie van de Meteor motor. Men kon niet meer volstaan met het gebruik van onderdelen van gecrashte vliegtuigen, er moest ook nieuw geproduceerd worden. Omdat Rolls Royce niet aan de gevraagde aantallen kon voldoen, werd een deel van de productie uitbesteed aan Morris, Meadows en Rover.

Bij Rover werd gewerkt aan de ontwikkeling van straalmotoren. Na een succesvolle test raakte Rolls Royce daarin geïnteresseerd. Eind 1943 besloot men deze ontwikkeling geheel van Rover over te nemen. Als ruil kreeg Rover een contract voor de productie en verdere ontwikkeling van de Rolls Royce tankmotoren.

Antar trekker oplegger met Centurion tank

Antar trekker en DAF YTS 10.060 oplegger met Centurion tank

In januari 1944 startte Rover in Acocks Green, in het Zuidwesten van Birmingham, de productie van de Meteor Mk 4B motoren. Ze ontwikkelden deze motor ook verder. Onder andere de Meteorite, een acht cilinder versie van de Meteor, die werd gebruikt in de Thornycroft Mighty Antar tanktransporter, is daaruit voortgekomen.

Omdat de serieproductie van de Meteor Mk 4B motoren door Rover werd gedaan, wordt hij ook wel aangeduid met “Rover Meteor Mk 4B motor”.

Buiten de Cromwell tank, werden de Meteor motoren ook toegepast in onder andere de Challenger, de Comet en de Charioteer tanks, allen afgeleid van de Cromwell.

Challenger tank in museum Overloon

Challenger tank in Oorlogmuseum Overloon.

Comet 2 in Tank Museum Bovington

Comet 2 tank in Tank Museum Bovington, VK.

Charioteer tank in Tank Musuem Bovington

Charioteer tank in Tank Museum Bovington, VK.

Tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog werd de Centurion tank ontwikkeld. Die moest de functies van “cruiser tank” (snelheid) en “infantry tank” (zware pantsering) in zich verenigen. De Centurion werd de eerste “Universal Tank”. Hierin werd de Meteor Mk 4B motor toegepast die 650 pk leverde. Hier werd echter niet de gewenste 20 pk per ton gewicht gehaald. Vanaf de eerste ontwikkeling woog de Centurion al 46 ton en dat zou naar de 50 gaan zodat er maar 13 of 14 pk/ton beschikbaar was. Waar de Cromwell nog 65 km/h haalde, kon de Centurion er niet sneller mee dan 35 km/h. Reden waarom Israël en Zweden later overgingen op de Continental dieselmotor van de M60 tank, waarmee ze 48 km/h konden halen met hun Centurions.

Een aantal Centurion tanks zijn in 1945 nog opgevoerd naar Duitsland, maar zij kwamen te laat om nog aan gevechten te kunnen deelnemen. De eerste gevechtsacties van de Centurion waren in Korea (1950 - 1953). Daarbij en ook bij de oorlogen in Israël en Vietnam, is de Centurion een slagkrachtige en betrouwbare tank gebleken.

Toen Rover de productie in 1964 stopte, waren er ruim 9.000 Meteor motoren geproduceerd.

Centurion tank aandrijflijn

Aandrijflijn Centurion tank

Op de afbeelding van de opengewerkte aandrijflijn van de Centurion tank ziet u:
Rolls Royce Meteor Mk 4B motor;
Borg & Beck drievoudige droge platenkoppeling en
Merritt-Brown Z51R versnellingsbak/­stuurdifferentieel met 5 versnellingen vooruit en 2 achteruit.

Gebruik door Nederland.

Nederland heeft de Centurion tank in dienst gehad van 1953 tot 1985. Hij werd afgelost door de Leopard tanks.


Technische gegevens:

Techniek icoonInzien.

PDF download icoonDownloaden.

Terug naar Menu Motoren